در پيچ و خم نهادهاي تصميم گير در روند كنكور و شيوه هاي برگزاري آن ، سخن از تغيير روش هاي گذشته و دراندختن طرحي نو است! درصورت تصويب نهايي و اجرايي شدن  اين طرح  ،معدل تحصيلي وسوابق علمي داوطلب در كارنامه  ورود به دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي وي تأثير خواهدگذارد.

اين اقدام دولت و مجلس، كه ازآن ، به پروسه  تغييرشيوه برگزاري كنكور  نيز ياد مي شود اگر به تصويب نهايي برسد هم براي دانش آموزان و هم معلمان ثمراتي خواهد داشت. اما دغدغه هايي هم به دنبال تصويب طرح وجود دارد.

 يكي از آشناترين ايده ها و وعده هاي  وزراي آموزش و پرورش در همه دوره ها و دولت ها ، «توجه ويژه به كرامت معلم»  وسعي در ارتقاي جايگاه وبهبود شأن معلم در جامعه بوده وگاه سعي مي شده  از سه منظر اداري، رفاهي و آموزشي به اين مقوله پرداخته شود و ارتقاي كرامت معلم را در يكي از اين سه زمينه جستجو كنند.اما بيشتر بهبود وضعيت معيشتي معلمان به عنوان مهمترين راهكار رسيدن به وعده هاي وزرا در ارتقاي كرامت معمان مطرح مي شده.

 اگر چه هيچ شكي نيست كه نخستين راه و مهمترين عامل هدايت معلمان به سمت آرمان كرامت خواهي شان توجه جدي و برنامه مند به وضعيت معيشتي ايشان است و نيزمثل روز روشن است كه اگر معلمي با دغدغه هاي فراوان ، درِكلاس درس را بگشايد، به هيچ روي نمي تواند از تمام انگيزه و توان در انتقال دانسته هاي خويش به فراگيران بهره ببرد. و هرگونه اقدامي از قبيل افزايش حقوق ، تدبير براي حل مشكل مسكن فرهنگيان ، تأمين كالاي هاي اساسي از طريق كالا برگ هاي داخلي  يا هر روش ديگر و... هركدام تا جايي كه بتواند بار سنگين هزينه هاي زندگي را بر دوش معلمان سبك تر كند، بدون ترديد حركت مؤثري در جهت ارتقاي شأن  معلم در سطح جامعه خواهد بود.اما تنها  پرداختن به وضعيت معيشتي ـ  هرچند شايسته و بايسته پرداخته نمي شود ! ـ  نمي تواند به شأن و جايگاه معلمي كمك كند.ازمسيرهاي ديگري نيز مي توان در راه نيل به اين آرمان گام برداشت.

آنچه در اين مقال مورد توجه است اينكه تلاش جديد دولت ومجلس در تصويب  راهكاري براي تغيير شيوه ي برگزاري كنكور، مي تواند از جهاتي به ارتقاي شأن فرهنگيان كمك مي كند.

                  دعای مادری در پشت درهای بسته کنکور ۸۶

در حاليكه آموزش و پرورش تقريبا برنامه اي عملي چه آموزشي و چه تربيتي براي آموزش  نحوه تعامل بين معلم و متعلم ندارد والبته هر طرح عمومي و جديد، اين موضوع را دستخوش تغييرنيز مي كند وحتي روح حاكم بر بخشنامه هاي آموزشي و نحوه ي محاسبه نمره و آزمون هاي  بين سال و پايان سال به گونه اي است كه عملاً رابطه دانش آموز با معلم را ازحدمطلوب آن دوركرده ، شايد تأثير نمره يا كارنامه آموزشي دانش آموزان،بتواندتا حدودي به اين خلاء فرهنگي ـ تربيتي كمك كند و هم دانش آموزان را در تلاش آموزشي فعال تر كند كه اين مهمترين نياز جامعه دانش آموزي است  و هم به دليل اينكه حلقه مفقوده ي دانشگاه با آموزش وپرورش تكميل مي شود،گامي در جهت ارتقاي كرامت معلمي نيز برداشته مي شود. ناگفته روشن است كه وزارت آموزش و پرورش بايد متناسب با پيچ و خم اين رويكرد تازه ، تحولي در نحوه ارزشيابي تحصيلي ايجاد كرده و در اين راه ضمن دريافت نظرات دبيران دلسوز وزحمت كش كه هدايتگران اصلي كشتي تعليم و تربيت اند ، در ارائه ي راهكاري منطقي و منطبق بر واقعيات دروني جامعه فرهنگيان اقدام كند تا گامي در جهت ايجاد فضايي علمي تر و در عين حال منطقي تر برداشته شود.

توقع همه اين است كه رويكرد جديد در ساختار آزمون سراسري كه البته اصل موضوع، بسيار مناسب با نيازهاي آموزشي كشور و متناسب با واقعيت هاي موجود است  به گونه اي طراحي شود ودر بستر اجرا قرار گيرد كه در گام نخست ،وضعيت نه چندان مطلوب  نظام آموزش متوسطه كه سايه ي سنگين كنكور تمام پيكره ي آنرا فراگرفته و از اين حيث دچار آسيب هاي متفاوت شده را سامان دهد و در مرحله بعد،  دوباره ذهنيت آزمايشگاهي بودن طرح  درمكرره ي آزمون وخطارا تقويت نكندوبا مطالعه و كارشناسي اجرايي، بنايي متين و در خور شأن جويندگان علم و دانايي در كشور عزيزمان نهاده شود.

هرچند آمادگي چهار ساله و نه يك ساله و به طور فشرده ، براي آزمون مهمي مثل كنكور سراسري بار عظيم اضطراب و دغدغه را از دوش داوطلبان و اولياي  ايشان بر مي دارد و اين از جمله محاسن طرح جديد است اما بايد مراقب بود كه اهمّيت معدل و كسب نمره به عنوان ملاك برجسته ي ورود به دانشگاه،اين احتمال را تقويت مي كند كه روند رونق و تكاپوي آموزشي ، ممكن است دانش آموزان را به سمت فراگيري «حافظه محور» بكشاند و«خلاقيت و ابتكار» كه از مباني يادگيري پايدار است به انزوا كشيده شود. واين مهم از اصولي ترين ايده هاي فرهيختگان و نظريه پردازان  تعليم و تربيت آن هم  نه در روزگار ما كه قرنهاست  بر اهميت يادگيري و فهم فراگيران  بيش از محفوظات ايشان تاكيد دارند.

از طرف ديگر درسالهاي اخير، هياهوي كلاس هاي كنكورو ايجاد فضايي كاذب ناشي از تبليغات گسترده ي آن،بدون بررسي ميزان توفيق حقيقي ونه صوري اين گونه كلاس ها، آرام آرام داوطلبان را از مسير اصلي يادگيري كه همانا درك عميق و دقيق مفاهيم درسي بود جدا كرده و اي بسا به سمتي مي رفت كه عملاً دانش آموز احساس كند براي ورود به دانشگاه،  به دوره متوسطه سواي احتياج به مدرك، نيازي ندارد و با شركت در كلاس هاي كنكور به اين آرزو دست مي يابد!  واكنون اين تهديد وجود دارد كه نكند مدارس متوسطه جاي كلاس هاي كنكور را بگيرند و دانش آموزان ازآموختن عميق و دقيق محتويات درسي ـ بنا بر عادت گذشته ـ غافل شوند. 

در اين خصوص هم چشمان نظارتي ـ آموزشي ِ آموزش و پرورش بايد فعال تر شود و هم كارشناسان آموزش وپرورش ، طراحي شيوه اي شدني و قابل اجرا را در دستور كار قرار داده تا اصولاً شيوه ي نمره دهي در يك مسير منطقي و روشن قرار گيرد و خدايي ناكرده  احتياج دانش آموز به نمره ي بيشتر، زمينه را براي خدشه به جايگاه معلمي فراهم نكند.

بدون شك جامعه فرهنگي در ادمه ي راه در خصوص نحوه ي اجراي اين طرح مهم اظهار نظر خواهد كرد واستفاده از نظرات  كارشناسي ايشان ، پيمودن اين مسير تازه راهموارتر مي كند. 

اين موارد كه به اشاره نوشته شده و هزاران نكته ي  باريكتر از موي ديگر در جريان عملياتي شدن رويكرد جديد وجود دارد كه مسووليت مسؤلان و برنامه ريزان  وزارت آموزش و پرورش را صد چندان مي كند. وبه نظر مي آيد دركنار برنامه ريزي آموزشي ، تدبير فرهنگي براي پياده كردن تمام اهداف طرح  تا رسيدن به سر منزل مقصود نيز ازجمله دغدغه هاي متوليان امرخواهد بود.